Geçen ay bana yazan iki müşteri vardı. İkisi de daha önce başka birine web sitesi yaptırmış. İkisi de pişman.
Birincisi 25.000 TL ödemiş ama sitenin sahibi kendisi değildi — domain ve hosting tasarımcının adına kayıtlıydı. Ayrılırken siteyi taşıyamadı. Sıfırdan başlamak zorunda kaldı.
İkincisi WordPress üzerine "premium tema" almış. Pazartesi günü çalışıyordu. Cuma günü açılmıyordu. Tasarımcıya ulaşamıyordu çünkü WhatsApp'tan bloklamış.
Bunlar uç örnekler değil. Türkiye'de web tasarım hizmeti alırken karşılaşılan en yaygın sorunlar bunlar. Tek gerçek koruma: imzalamadan önce doğru soruları sormak.
Aşağıda kendi 50+ projemde gözlemlediğim, müşterilerimin "keşke daha önce sorsaymışım" dediği 10 soru var.
01"Domain ve hosting kimin adına kayıt olacak?"
Bu sorunun cevabı "sizin" olmalı. Başka türlü tartışmaya değmez.
Tasarımcının kendi adına kaydetmesi yaygın. "Ben yöneteyim, sizi yormayayım" derler. Ayrıldığınızda site rehin gibi.
İsteyin: domain ve hosting size ait olsun. Bilgi.tr, GoDaddy, Cloudflare — hangi platformda olduğu önemli değil. Önemli olan adınızın orada görünmesi.
02"Site açıldıktan sonra düzeltme politikası nedir?"
Bazı tasarımcılar bittiğinde gider. Yeni telefon, ikinci cep, hiçbir yere ulaşmazsınız.
Profesyonel cevap şöyle olur: "30 gün ücretsiz revize hakkınız var. Sonrasında saatlik veya paket halinde, fiyat şudur."
Belirsizlik kabul etmeyin. "Tabii ki destekleriz" cümlesi taahhüt değil.
03"Hangi platform üzerinde yapılacak ve neden?"
WordPress, Wix, Webflow, özel kod — her birinin getirisi farklı.
WordPress yaygın ama güncellemeler bazen siteyi kırar. Wix kolay ama özelleştirmesi sınırlı. Özel kod en performanslı ama bakım modeli farklı.
Hangisini seçtiklerinin değil, neden seçtiklerinin cevabını arıyorsunuz. "İşletmeniz için bu uygun çünkü..." diye başlamalı.
Cevap "WordPress, çünkü ben WordPress yapıyorum" ise — kaçın.
04"Mobil görünüm bittikten sonra mı düşünülecek?"
Türkiye'de internet trafiğinin %78'i mobilden geliyor. Mobil tasarım sonradan eklenecekse, sorun var.
İyi tasarımcı önce mobil tasarım gösterir, sonra masaüstü. Çünkü çoğu ziyaretçi telefondan bakacak.
Test edin: "Bana mobil ekran ön görselini şimdi gösterebilir misiniz?" Hazır cevap yoksa, hazırlık eksik.
05"Sayfa yükleme hızı için ne yapılıyor?"
3 saniyede açılmayan sayfa, ziyaretçilerin yarısını kaybeder. Google bunu biliyor ve yavaş siteleri arama sonuçlarında geriye atıyor.
Çoğu tasarımcı "elbette hızlı olacak" der ama somut bir hedef vermez.
İyi cevap şöyle: "Lighthouse Performance skoru 90+ hedefliyoruz. Görseller WebP formatında, lazy loading aktif, kritik CSS inline yüklenecek."
Anlayamasanız bile sorun. Cevabın detayı, kalitenin göstergesidir.
06"SEO için temel altyapı kurulacak mı?"
Her sitede olması gereken minimum:
- Her sayfaya unique title ve meta description
- Schema.org işaretlemesi (LocalBusiness, Service, FAQ)
- XML sitemap
- robots.txt
- Google Search Console bağlantısı
- Sayfa hızı optimizasyonu
Bu maddeler "ekstra paket" değil. Bunlar olmadan site Google'da görünmez.
Birisi "SEO ayrı paket olarak çıkar" diyorsa, en azından temel olanlar standart pakete dahil olmalı. Aksi halde web sitesi alıyorsunuz ama Google'da bulunmuyorsunuz.
07"Daha önceki müşterilerinizle konuşabilir miyim?"
Portföy resmi gösterir, müşteri görüşmesi gerçeği gösterir.
Bir tasarımcının sitesinde "5.0 yıldız" yazması kolay. "İşte 3 müşterimin telefonu, hepsi sizinle konuşmaya hazır" demesi farklı.
Konuştuğunuz müşteriye sorun:
- Tahmini süreyi ne kadar aştı?
- Anlaşılan fiyatın üstüne ek talep geldi mi?
- Şu anda problem yaşadığınızda ne kadar sürede dönüş alıyorsunuz?
Üç soru. Üç dürüst cevap. Çok şey öğrenirsiniz.
08"Fiyat sabit mi, süreç içinde değişebilir mi?"
Türkiye'de en sık duyulan şikayet bu. Anlaşma 15.000 TL. Site tamamlandığında fatura 28.000 TL.
Sebep her zaman aynı: "Bu özellik kapsamda değildi", "Şunu da istediniz hatırlayın", "İlave sayfalar fiyatı yükseltti".
Profesyonel sözleşme net liste içerir:
- Kaç sayfa
- Hangi fonksiyonlar
- Kaç tur revize hakkı
- Teslim tarihi
- Sabit fiyat veya net saat ücreti
Sözlü mutabakat işe yaramaz. Yazılı olsun.
09"Site çökerse veya saldırıya uğrarsa ne olur?"
Bunu sormak hoşunuza gitmeyebilir. Gerçek şu: web siteleri bazen çöker. Bazen saldırıya uğrar. Bazen sunucu hatası verir.
İyi tasarımcı bunu önceden düşünmüştür. Otomatik yedekleme var mı? Saldırı olursa kaç saatte ayağa kalkar? Problem siz fark etmeden tespit edilir mi?
"Endişelenmeyin, biz hallederiz" yetersiz. Süreci sorun, taahhüt isteyin.
10"Site benim olduğunda nasıl güncellerim?"
İdeal cevap: "Size bir admin paneli veriyoruz. Yazıları, ürünleri, fotoğrafları kendiniz değiştirebilirsiniz. Eğitim videoları da var."
Kötü cevap: "Bana yazarsanız ben yaparım."
İkincisi, sizi her küçük güncelleme için tasarımcıya bağımlı tutar. Logo değişikliği bile faturalı iş haline gelir.
Bağımsızlık isteyin. Kendi sitenizde söz sahibi olun.
11Bu 10 sorudan ne çıkar?
Bir web tasarımcı bu soruları sade ve net cevaplıyorsa, muhtemelen size güvenebilirsiniz.
Soruyu duyduğunda gözleri kayıyor, "ona sonra bakarız" diyor, ya da kafası karışıyorsa — başkasını bulun.
Web sitesi 10 yıl yaşayan bir varlık. Yanlış başlamak ileride pahalıya patlar.
Eğer bir tasarımcıyla görüşüyorsanız ve bu sorularda takılırsa, ben ücretsiz ikinci görüş veririm. WhatsApp'tan yazın, sözleşmeyi 10 dakikada birlikte gözden geçirelim. Soru sormak ücretsiz, başlamak zorunda da değilsiniz.